Էկոլոգիա

10 տարեկան իշխանության ազդեծությունը շրջակա միջավայրի վրա
Երկիր մոլորակից վերջին 30 տարիներին կորզվել է այնքան բնական ռեսուրս, որքան դրան նախորդող 5000 տարիների ընթացքում։ Սերժ Սարգսյանի կառավարման 10 տարիները լավ ժամանակահատված դարձան ձեռներեցների համար՝ ՀԷԿեր կառուցելու և հանքեր շահագործելու։ ՀԷԿերը դարձան գումար աշխատելու մեքենա. սպառելով և չորացնելով սակավաջուր գետերը՝ լցվում էին մի քանի գրպաններ։ Պետությունը չահազանգեց և չպատժեց։ 10 տարիների ընթացքում ունեցանք 2 հանքավայրի շահագործում՝ Թեղուտի և Ամուլսարի։ Առաջին հանքի շահագործումը դադարեց ժամանակից շուտ, քանի որ ֆինանս ներդնող երկիրը հասկացավ, որ ոտնատակ են տրվում բոլոր բնապահպանական նորմերն ու կանոնները։ Արդյունքում հանքը աշխարհին թողեց մեծ ժառանգություն՝ լքված հանքավայր, մեծ պոչամբար, թունավոր օդ,հող և 1200 գործազուրկ մասնագետ։ Երկրորդ հանքը՝ Ամուլսարը, սկսելու է ակտիվ շահագործվել այս տարվա ամռանից։ Նախկին կառավարության դերը մեծ էր. բազում օրենքների փոփոխություն, սուտ հետազոտություններ, ոչ մի ահազանգ և, անգամ, բաժնեմասի ձեռք բերում։ Նայելով 2012 թվականի կուսակցությունների քարոզարշավների բնապահպանությանը վերաբերվող հատվածներին՝ հասկանում ենք, որ դա թեմա էր, որի մասին գրեթե պատկերացում չունեին իշխանական մարմիններն ու հավանական իշխանությունները. մի բան էր կրկնվում՝ բնությունը մեր տունն է։ 

Ցավն այն է, որ պետությունն ու մարդը պատրաստ են գործել միմիայն բնության ահազանգից հետո։ Մեր երկրին հարկավոր են մասնագետներ, որոնք կկանխատեսեն աճող աղետը և իրենց ներուժը կդնեն՝ կանխարգելելու սպասվածը։ Մեզ պետք չի իշխանություն, որը ամեն ինչ կներդնի քայքայելու և հարստանալու համար։ Հայաստանը հարուստ է և՛ բնական, և՛ ինտելեկտուալ ռեսուրսներով։ Հարկավոր է ինտելեկտուալը ներդնել՝ բնականը պահպանելուն և չափավոր օգտագործելուն՝ ի շահ պետությանն ու քաղաքացուն։

Թեղուտի հանքավայրը...
Թեղուտի հանքավայրի շահագործումը Հայաստանին խոստանում էր մեծ եկամուտներ, հազարից ավելի աշխատատեղի և տնտեսության զարգացում։ Դանյական կողմից ֆինանսավորումը մեծ հույսեր էին ներշնչում «Վալլեքս» ընկերությանը, սակայն 2017 թվականին ներդրումները դադարեցին և հանքը դադարեց շահագործվել. 1200 ավելի քաղաքացիներ մնացին առանց աշխատատեղի։ Առաջացած պոչամբարը երկրի համար դարձել է պատուհաս. ազդում է բնության կանանոնավոր զարգացմանը, թունավորում է հողը, աղտոտում օթն ու խմելու ջուրը։ Իշխանություններն աչք են փակում կատարվածի վրա, չեն գործում օրենքի խստությամբ, չեն վերահսկում իրավիճակը։ Դանյական կողմը հասկանալով, որ շահագործումը չի տեղավորվում ոչ մի նախասահմանված օրենսդրական կարքերի մեջ՝ դադարեցրեցին ֆինանսավորումը և հանքը մնաց ամայի։

Որքանո՞վ է արդարացված Հայաստանում նոր աղբավայրի կառուցումը
Հայաստանում նոր աղբավայրի կառուցումը ընդունելի չպետք է լինի: ՀՀ-ի տնտեսական և բնապահպանական իրավիճակը թույլ չեն տալիս նոր աղբավայր կառուցել, որը կդառնա թափոնների գերեզմանոց, այլ ոչ թե վերամշակման կենտրոն: Ներդրումները հարկավոր է կատարել ոչ թե աղբավայրի ստեղծման, այլ վերամշակման կենտրոնի վրա:
Նշել աղբի վերամշակման եղանակներ
1. Preventing or reducing waste generation: Extensive use of new or unnecessary products is the root cause of unchecked waste formation. The rapid population growth makes it imperative to use secondhand products or judiciously use the existing ones because if not, there is a potential risk of people succumbing to the ill effects of toxic wastes. Disposing of the wastes will also assume formidable shape. A conscious decision should be made at the personal and professional level to judiciously curb the menacing growth of wastes.
2. Recycling: Recycling serves to transform the wastes into products of their own genre through industrial processing. Paper, glass, aluminum, and plastics are commonly recycled. It is environmentally friendly to reuse the wastes instead of adding them to nature. However, processing technologies are pretty expensive.
3. Incineration: Incineration features combustion of wastes to transform them into base components, with the generated heat being trapped for deriving energy. Assorted gases and inert ash are common by-products. Pollution is caused by varied degrees dependent on nature of waste combusted and incinerator design. Use of filters can check pollution. It is rather inexpensive to burn wastes and the waste volume is reduced by about 90%. The nutrient rich ash derived out of burning organic wastes can facilitate hydroponic solutions. Hazardous and toxic wastes can be easily be rid of by using this method. The energy extracted can be used for cooking, heating, and supplying power to turbines. However, strict vigilance and due diligence should be exercised to check the accidental leakage of micro level contaminants, such as dioxins from incinerator lines.

4. Composting: It involves decomposition of organic wastes by microbes by allowing the waste to stay accumulated in a pit for a long period of time. The nutrient rich compost can be used as plant manure. However, the process is slow and consumes a significant amount of land. Biological reprocessing tremendously improves the fertility of the soil.
5. Sanitary Landfill: This involves the dumping of wastes into a landfill. The base is prepared of a protective lining, which serves as a barrier between wastes and ground water, and prevents the separation of toxic chemicals into the water zone. Waste layers are subjected to compaction and subsequently coated with an earth layer. Soil that is non-porous is preferred to mitigate the vulnerability of accidental leakage of toxic chemicals. Landfills should be created in places with low groundwater level and far from sources of flooding. However, a sufficient number of skilled manpower is required to maintain sanitary landfills.
6. Disposal in ocean/sea: Wastes generally of radioactive nature are dumped in the oceans far from active human habitats. However, environmentalists are challenging this method, as such an action is believed to spell doom for aquatic life by depriving the ocean waters of its inherent nutrients.
Effective waste disposal calls for concerted efforts from all, no matter how anxious or worried they may be about our environment.

Բերել աղբ վերամշակող երկրների օրինակներ,նշել եղանակները
Germany has the best recycling rate in the world. Austria comes in second, followed by South Korea and Wales. All four countries manage to recycle between 52% and 56% of their municipal waste. Switzerland, in fifth place, recycles almost half of its municipal waste. According to Eunomia, the environmental consultancy that compiled the report, these countries all have in common government policies that encourage recycling, such as making it easy for households to recycle waste; good funding for recycling; and financial incentives. They also set clear performance targets and policy objectives for local governments.
Some countries, such as Wales, have ambitious recycling targets. Wales aims to achieve zero waste by 2050, and the EU is looking at adopting a new target for 2030, thought to be at least 65%.
The report singles out Wales, which it says outperforms many larger European countries because of its “political leadership and investment”. It says that Wales is a “global leader” in recycling and could outdo Germany, as early as 2018.


Գրել էսսե՝ «Աղբը» վերնագրով(մոտեցումները կարող են լինել ամենատարբեր՝ խորհուրդ, հումորային,կամ Երևանն ու Հայաստանը աղբի մեջ,այլ…)

Երաշտ է սպառնում
Հետաքրքիր է, չէ՞, օրացույցով հունվարի 24-ն է, բայց եղանակը գարուն է հիշեցնում: Շատերս ուրախանում ենք.  -ինչ լավ է՝ տաք է, ձյուն չկա, բան չմնաց, օրերը սկսում են երկարել ու նորից երանելի տաք եղանակները կսկսվեն-: Այո, երբ նայում ենք՝ որպես սոցիալական երևույթ, իհարկե, լավ է, մարդիկ բնակարանները ջեռուցելու խնդիրներ չունեն, տաք հագուստ ու ձմեռային կոշիկ չեն գնում: Բայց, երբ նայում ենք բնապահպանական տեսակետից, խնդիրը լուրջ է: Այս իրավիճակը մեզ սպառնում է ամառային երաշտով, որը իր հերթին կհանգեցնի ոչ բերքառատ տարվան, դա էլ՝ տնտեսության թերաճի։ Բնության մեջ ամեն ինչ փոխկապակցված է: Այս տարի ձյան ծածկույթը հանրապետությունում նորմայից 60%-ով քիչ էր, իսկ դա նշանակում է,որ խոշոր ջրամբարները չեն լցվի։ Արարատյան դաշտի այգիները ոռոգվում են ջրամբարներում կուտակված ջրերով ու քանի դեռ չկան տեղումներ, չի լինի ջուր, չի լինի ոռոգում։Ըստ մասնագետների՝ մինչև մարտ ամիս առատ ձյուն կամ հորդ անձրևներ եթե չտեղան, ապա 2018-ին խմելու և ոռոգման ջրի պակասի մեծ խնդրի առաջ կկանգնենք։ Ձմեռը շուտով կվերջանա, իսկ այս պահի դրությամբ Լոռիում, Տավուշում, Սյունիքում, Արցախում եւ Արարատյան դաշտում ձյան ծածկույթն ընդհանրապես բացակայում է, իսկ Ապարանի, Ջերմուկի և Հրազդանի շրջաններում, եթե սովորաբար ձյան ծածկույթը հասնում է մինչեւ 90 սանտիմետրի, ապա այս տարի այն ընդամենը 30 սմ է։ Ձյան պակասը նաև ազդել է տուրիզմի վրա: Ծաղկաձորում այս տարի ձյունը շատ քիչ է եղել և դահուկասերները չեն կարողացել վայելել ծաղկաձորյան ձմեռը: Այս պահին շատ կարևոր է, որ ջրի պահպանության խիստ ռեժիմ մշակվի: Պետք է ջրի յուրաքանչյուր կաթիլը հասնի իր օգտագործողին: Չնայած նրան, որ վերջին ժամանակներս անընդհատ Բնապահպանության փոխնախարար Խաչիկ Հակոբյանի ֆեյսբուքյան էջում կարդում էի, որ Արարատյան արտեզյան ավազանի ջրերի խնայողության աշխատանքներ են անում, բայց իրականում Արարատյան դաշտի ստորերկրյա ջրերը ձկնաբուծարանների պատճառով այնքան են նվազել,որ արտեզյան ավազանից հիմա նույնիսկ հնարավոր չի լինի լրացուցիչ գրունտային ջրեր ուղղել ոռոգման համար:

Ինչպիսի քաղաքում կուզենայի ապրել
 Մեծ քաղաքները ունեն մեծ խնդիրներ, որոնց լուծումը պահանջում է երկար ժամանակ և բազում միջոցներ: Մի խնդիրը լուծելուն պես՝ կհանդիպեինք մյուսին, և այդպես՝ շղթան կշարունակվեր հավիտյան: Ելնելով այս հանգամանքից՝ ես կուզենայի ապրել փոքրիկ քաղաքում, որը կլիներ ոչ կոռումպացված: Ելնելով Սինգապուր պետության օրինակից՝ կարող եմ ասել, որ քաղաքումս պետք է զարգացած լիներ կրթական համակարգը. դպրոցները՝ այլընտրանքային, ԲՈՒՀերը՝ մատչելի և հարմար: Էլեկտրաէներգիան պիտի լինի այլընտրանքային՝ հողմային և արևային: Այս մոդելը մեծ օրինակ կարող է հանդիսանալ համաշխարհային գերտերությունների համար: Մեքենաները պետք է լինեն «կանաչ», որոնք չեն աղտոտի շրջակա միջավայրը և օզոնային շերտը:
Էկոկրթությունը պետք է լինի ուսումնական ծրագրի անբաժանելի մասը, սկսած՝ մանկապարտեզից, վերջացրած՝ ԲՈՒՀով: Երեխաներին վաղ տարիներից շրջակա միջավայրին ընտելացնելը, կրթելն ու դաստիարակելը կհանգեցնի այն ապագային, որի մասին բոլորս երազում ենք

Առանձին առաջադրանք (Մի ՀԷԿ-ի պատմություն)
Եղեգիս գետի մոդել
 ՀԾԿՀ-ն առաջնորդվում է ՀՀ էներգետիկայի և բնական պաշարների նախարարության կողմից առաջարկած ՓՀԷԿ-երի զարգացման սխեմայովորը հաստատվել է 2009թ-ինՀատուկ սահմանափակումներ ՓՀԷԿ-երի կառուցման համար չկանայդ իսկ պատճառով հաճախ ՓՀԷԿ-երը կառուցվում են կասկադի տեսքովինչն իրականում ավելացնում է ծանրաբեռնվածությունը գետերի վրաԵղեգիս գետը վառ օրինակ էորով կարելի է տեսնել ՓՀԷԿ-երի հետ կապված խնդիրներըԵղեգիս գետը հոսում է Վայոց ձորի մարզում և ունի մի քանի փոքր վտակներԵղեգիսի և նրա ԿարակայաԱյսաս և Արտաբույնք վտակների վրա կառուցված է 17 ՓՀԷԿԵվս 3-ը կառուցման փուլում ենԵղեգիսի երկարությունը 47 կմ էմիայն այս գետի վրա կառուցված ՓՀԷԿ-երի քանակը 12-ն էորոնց դերիվացիայի ընդհանուր երկարությունը 24.188 մ էԿարակայա վտակի երկարությունը 15 կմ էկառուցված ՓՀԷԿ-երի քանակը՝ 3, դերիվացիայի ընդհանուր երկարությունը 10.165 մ էԱյսաս վտակի երկարությունը 12 կմ էկառուցված ՓՀԷԿ-երի քանակը՝ 2, դերիվացիայի ընդհանուր երկարությունը 5996 մ էԱրտաբույնք վտակի երկարությունը 18 կմ էկառուցված ՓՀԷԿ-երի քանակը՝ 2, դերիվացիայի ընդհանուր երկարությունը 3628 մ էԵղեգիս գետի ավազանի ՓՀԷԿ-երի բացարձակ մեծամասնությունն իրենցից ներկայացնում են կասկադներորտեղ ջուրըդուրս գալով կայանի խողովակիցմիանգամից հոսում է հաջորդ ՓՀԷԿ-ի ջրատարըԱրդյունքում ծանրաբեռնվածությունը (դերիվացիայի գումարային երկարության տոկոսային հարաբերությունը գետի երկարության հետԵղեգիս գետի վրա կազմում է 51.6 տոկոսԿարակայայի վրա՝ 68 տոկոսԱյսասի վրա՝ 50 տոկոսև միայն Արտաբույնքի դեպքում ծանրաբեռնվածությունը 20 տոկոս էԱյսպիսովգետային ավազանի էկոհամակարգը ծանրաբեռնված էիսկ գետերի և վտակների հուները՝ սկսած ակունքներից մինչև Եղեգիսի՝ Արփա թափվելըզբաղեցված է ՓՀԷԿ-երի համար բնորոշ ենթակառուցվածքներով՝ պատվարներխողովակաշարերհիդրոէլեկտրակայաններ և տրանսֆորմատորային ենթակայաններԾանրաբեռնվածությունն ավելանում է նաև ոռոգման համակարգերի հաշվինորոնք անվերադարձ ջուր են վերցնում Եղեգիս գետիցՋրառի որոշակի կետերում ՓՀԷԿ-երը ջուր են վերցնում նաև այդ համակարգերիցԷներգետիկ կամ գյուղատնտեսական նպատակներով նման չկարգավորված ջրառը բնորոշ է շատ ուսումնասիրված ավազաններիՋրաչափերի և գետերի հոսքերի պարբերական դիտարկումների բացակայությունը ջրառի կետերում պատճառ է դառնում ավելի շատ ջրառիքան կարող է տալ գետըինչի արդյունքում վերոնշյալ ընդհանուր դերիվացիայի հատվածում բնապահպանական թողքը հասնում է կրիտիկական ցածր ցուցանիշիԵղեգես գետի վրա կառուցված են հետեւյալ փոքր ՀԷԿ-երը ըստ Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի կողմից էլեկտրաէներգիա արտադրելու համար 2013թհոկտեմբրի 1-ին տրված լիցենզիաների` «Եղեգիս» ՓՀԷԿկառուցված «Էլեգիս ՀԷԿ» ՍՊԸ-ի կողմիցդերիվացիայի երկարությունը բացակայում է «ՍՈՒՐԲ ԱՂԲՅՈՒՐ» ՓՀԷԿկառուցված «ՍՈՒՐԲ ԱՂԲՅՈՒՐ» ՍՊԸ-ի կողմիցդերիվացիայի երկարությունը` 1536 մետր «Եղեգնաձոր» ՓՀԷԿկառուցված «ՄԻՆԱ-ՄԱՅԱ» ՍՊԸ-ի կողմիցդերիվացիայի երկարությունը` 3250, 54 մետր «Եղեգնաձոր ՓՀԷԿ-1»` կառուցված «ՄԻՆԱ-ՄԱՅԱ» ՍՊԸ-ի կողմիցդերիվացիայի երկարությունը` 2650 մետր «ԵՂԵԳԻՍ-3» ՓՀԷԿկառուցված «ՍՅՈՒՆՅԱՑ ՎՈԹԸ» ՍՊԸ-ի կողմիցդերիվացիայի երկարությունը` 1394 մետր «Եղեգիս-2» ՓՀԷԿկառուցված «ՌԱԵԼ ԳէՍ» ՍՊԸ-ի կողմիցդերիվացիայի երկարությունը` 2050 մետր «Եղեգիս-1» ՓՀԷԿկառուցված Բազենք» ՓԲԸ-ի կողմիցդերիվացիայի երկարությունը` 4000 մետր «Գողթանիկ» ՓՀԷԿկառուցված «Հ.Հ.Ն.Մ.Ս.» ՍՊԸ-ի կողմիցդերիվացիայի երկարությունը` 1760 մետր: 2013թ հունվարի 1-ի դրությամբ ՀՀ հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի կողմից տրված լիցենզիաների համաձայն կառուցվող փոքր հիդրոէլեկտրակայանների թվում է Եղեգիս գետի վրա կառուցվող «Տիգրան Մեծ» ՓՀԷԿ-ըորի շահագործողը «Ռուս ընդ Հար» ՍՊԸ-ն էդերիվացիոն խողովակաշարի երկարությունը՝ 2*2950 մետր, «Ալնարս» ՓՀԷԿ-ըշահագործող՝ «Ալնարս» ՍՊԸդերիվացիայի երկարությունը՝ 2300 մետր։ Փոքր ՀԷԿերի առկայությունը մեր պետությանը շահույթ չի բերումայլ դժվարացնում գյուղացու աշխատանքըհարստացնում որոշ մարդկանց և սպառում Հայաստանի բնական պաշարները։ Ժամանակն է կանգ առնել,գնահատել իրավիճակըև տալ պատշաճ լուծումներ։ Եղեգիսը միայն փոքրիկ օրինակն էր կատարվելիք զարհուրանքի։


<<Տուն>> ֆիլմ վերլուծություն
Տուն ֆիլմում նկարագրվում է մեր մոլորակը՝ արարումից առ այսօր։ Ըստ ֆիլմի՝ մեր մոլորակը 200.000 տարեկան էիսկ մարդկությունը՝ 8.000։ Այս 8.000 տարիների ընթացքում մարդը հասցրել է ահռելի վնասներ հասցնել մայր բնությանը՝ ագահորեն պաշարներ խլելով և փոխարենը ոչինչ չվերադարձնելով։ Վերջին 60 տարիների ընթացքում վերացրել ենք մոլորակի ռեսուրսների 60%ը։ Կարծում եմոր նույն տեմպերովընկած մեր շահի ետևից՝ կշարունակենք սպառել մեր Երկիրն այնքանմինչև այն մեզ արձագանքի և պատասխան տա։ 4.6 միլիոն հեկտար անտառներ այրվել կամ հատվել ենմեծամասամբ դառնալով եկամտի աղբյուր։ Տարեկան 8 միլիոն պլաստիկ արտանետվում է օվկիանոս՝ խառնելով օվկիանոսային համակարգը։ Մեր արհեստական վնասները մեր շրջակա միջավայրին մի օր դառնալու են ճակատագրականև այդ ժամանակ արդեն ուշ կլինի վերանայել մեր գործունեությունը։ Միշտ պետք է հիշենք՝ չկա Երկիր Բ-նսա է մեր միակ բնօրրանը։



«Հայաստանի կոտրվող ողնաշարը» Ֆիլմի վերլուծություն
https://4.bp.blogspot.com/-q5j80M-ZFV0/Wc0EqHxgUEI/AAAAAAAAA4s/40U-aVlUVE8yyYsCJ1Vl9oHUS8XuBhK-wCEwYBhgL/s320/DSCN5620.jpg

Հանքային արդյունաբերությունը Հայաստանի տնտեսության գլխավոր ճյուղն է և այն կազմում է երկրի արտահանման ծավալի կեսից ավելին։ Հայաստանը մոլիբդենի հիմնական խոշոր արտադրողներից մեկն է։ Զանգեզուրի պղնձա-մոլիբդենային կոմբինատը մոլիբդենի խոշոր պաշարներ ունիորոնք կենտրոնացած են Քաջարանի հանքավայրում։ Մոլիբդենից բացի Հայաստանը ունի պղնձի և ոսկու զգալի պաշարներկապարիարծաթի և ցինկի փոքր հանքավայրերինչպես նաև արդյունաբերական օգտակար հանածոների հանքավայրերայդ թվում՝ բազալտիդիատոմիտիգրանիտիգիպսիկրաքարի և պեռլիտի։ Չնայած 2008 թհամաշխարհային տնտեսական ճգնաժամինհանքարդյունաբերությունը և եկամուտները 2009 թաճեցին՝ էականորեն պայմանավորված լինելով համաշխարհային շուկայում պղնձիոսկու և այլ թանկարժեք մետաղների գնաճով։ 2006 թվականին Քաջարանի հանքը վաճառվեց գերմանական Քրոնիմետ ընկերությանը ընդամենը 123.000.000$-ովորը ծիծաղելի թիվ է,այդպիսի պաշարներով տարածքի համարՑածր գինը հիմնավորվեց նրանովոր գնալով մոլիբդենի գինը միջազգային շուկայում նվազելու էայսպիսով հանքավայրը վաճառելը միակ խելամիտ և օգտակար որոշումն էԸնդամենը մեկ տարի անց՝ 2007 թվականինգերմանական ընկերության շրջանառությունը կազմեց 135.000.000$: Ինչպես արդեն նշել եմ՝ Հայաստանը շատ հարուստ է քարերի պաշարներով և արտահանում է մոլիբդենի 7%-ըբայց կա երկու բայց. 1. Հանքերից ոչ մեկը չի պատկանում ՀՀ-ինհետևաբար միջազգային շուկայում վաճառած ապրանքից եկամուտը Հայաստանինը չէՀայկական կողմը ընդամենը իր ընդերքն է վաճառելորը օրենքի խստագույն խախտում է՝ քանի որըստ ընդերքի շահագործման օրենսդրության՝ հողը ժողովրդի սեփականությունն էԳանձվող հարկերը կազմում եմ լումաներ՝ ստացած երակուտի ու պատճառած վնասի դիմաց: 2. Հանքերն ու դրանց գործունեությունը հանգեցնում են Հայաստանի բնության կործանմանը և բազում հիվանդություններիՎնասի ամենաակներև մարմնավորումը պոչամբարն էորը հետագայում դառնում է այգի և թունավոր սննդի աղբյուրՊոչամբարը հանքարդյունաբերությանը կից բնապահպանական կառույց էորտեղ առանձնացվում և ամբարվում են քիմական վերամշակման հետևանքով առաջացած թունավորվտանգավոր քիմական թափոններհանքաջրեր։ Պոչամբարը հանքարդյունաբերությանը կից բնապահպանական կառույց էորտեղ առանձնացվում և ամբարվում են քիմական վերամշակման հետևանքով առաջացած թունավորվտանգավոր քիմական թափոններհանքաջրեր։ Պոչամբարի թափոնները պիտանի են նաև հետագա օգտագործման։
https://3.bp.blogspot.com/-yxrEWPbiqCs/Wc0Eo9qOXLI/AAAAAAAAA4s/AtGVmUwZCOMPvbkbOsCHrflj13kynEGaQCEwYBhgL/s320/Kajaran_Mine.jpg
Նրանք բացի թափոններից պարունակում են մեծ քանակությամբ օգտակար հանածոներորոնք հետագայում կարող են օգտագործվել այլ ոլորտներում։ Այստեղից էլ առաջացել է «ամբար» անվանումը։ Վերջերս համացանցում թնդում էր Մեղրի քաղաքի կենսաառողջական վիճակի անկումըորը պայմանավորված էր վերոնշյալ հանգամանքներովՄեղրիի ավագանու անդամ Կարեն Ադամյանը մի հարցազրույցում հայտարարել էոր իր տեղեկություններով՝ կրկնակի աճել է օնկոլոգիականսրտանոթային հիվանդությունների թիվըՍակայն այս խնդիրն ամենևին էլ չի մտահոգում հայրենի իշխանությանըքանի որ տարածքում հանքավայրերի շահագործման թույլտվությունները գնալով ավելանում ենԽախտում խախտման հետևիցորոնք հանգեցնում են էկոհամակարգերի վատթարացմանըՀանքարդյունաբերությունը դարձել է բնության ինքնատիպ հաշվեհարդար:
                                                              



Հայաստանում փոքր ՀԷԿերը կործանարար են

https://1.bp.blogspot.com/-ZjmlGHPJbJc/WcktmDEtKhI/AAAAAAAAA4M/ZiqbHlNTsaI5cA_ls5xzxGzVNvk0uU_lgCK4BGAYYCw/s320/%25D5%25B0%25D5%25A7%25D5%25AF.jpg2014 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ Դեբեդ գետի վրա 33 փոքր ՀԷԿ է գործումԱղստեւ գետի վրա 23 ՀԷԿ է կառուցվածչորս փոքր ՀԷԿ էլ Ախուրյան գետի վրա կաՄեղրի գետի վրա 8 փոքր ՀԷԿ կաՈղջի գետի ավազանին՝ 14, Սեւանա լճի ջրերով էլ 11 ՀԷԿ է աշխատումՀինգ փոքր ՀԷԿ Որոտան գետի վրա է գործումԱյս ցանկը շարունակելի էՄեր հանրապետության միայն 11 գետերի վրա միասին վերցրած 115 փոքր ՀԷԿ է գործումԱյսպիսի տվյալներ է ներկայացնում անկախ հետազոտող Վիկտորյա Բուռնազյանն իր «Փոքր հիդրոէլեկտրակայանների սոցիալ-էկոլոգիական ազդեցության վերլուծություն» զեկույցում: 11 գետերի վրա գործող 115 ՀԷԿ-երի միջին տարեկան արտադրանքը կազմում է 540 կիլովատտ/ժամ էլեկտրաէներգիաԵթե զարգացած երկրներում խրախուսվում է փոքր ՀԷԿ-երի կառուցումըքանի որ դրանք դրական ազդեցություն են թողնում կլիմայի փոփոխության վրաՀայաստանում փոքր ՀԷԿ-երը ճիշտ հակառակ ազդեցությունն են ունենում՝ խախտելով էկոհամակարգի հավասարակշռությունը, «նպաստում» անտառներիջրային ռեսուրսների կորստինխթանում սողանքներըվերացնում կենսաբազմազանությունըԶեկույցի հեղինակը պարզել էոր մեր երկրում փոքր ՀԷԿ-երի ֆինանսավորումը գրավիչ է նրանովոր ապահովում է վարկի 100 տոկոսանոց մարումէլեկտրաէներգիայի սպառման շուկայում մրցակցություն չկաառկա է էլեկտրաէներգիայի համար բարձր սակագինփոքր ՀԷԿ-երի շահագործման լիցենզիան տրամադրվում է 15 տարովՆշենքոր Հայաստանում փոքր ՀԷԿ-երի համար վարկեր են տրամադրում Վերակառուցման եւ զարգացման եվրոպական բանկըԶարգացման գերմանական բանկը (KFW), Համաշխարհային բանկը՝ 5 միլիոն դոլար



Փոքր ՀԷԿեր    
https://4.bp.blogspot.com/-ITqIpVJvz4Q/WcktuZLkRiI/AAAAAAAAA4Q/xvtD_YwVTL8-1Zfh8-tra7jA8KK5AJwlgCLcBGAs/s320/2.jpg

 1991 թվականին մշակվել էր <Հայաստանի փոքր հիդրոէներգետիկայի զարգացման սխեման>, որն իր մեջ ներառում էր 371 փոքր ՀԷԿ (փՀԷԿ)՝ 392 ՄՎտ ընդհանուր հզորությամբ և 1177 մլն կՎտժ տարեկան գումարային էլեկտրաէներգիայի արտադրությամբ:
Մինչև 1988 թվականը ապապետականացվել է կառուցված փոքր ՀԷԿ-երի մեծ մասը (25-ից 14-ը): Ինչպես ցույց է տալիս փորձը, նրանց տեխնիկական վիճակը լավացել է, իսկ արտադրությունն ավելացել է 25%-ով:
Հայաստանում փոքր հզորության ՀԷԿ-երի կառուցման գործընթացը համարվում է որպես վերականգնվող էներգետիկայի ոլորտի զարգացման առաջատար ուղղություն, քանի որ այն կնպաստի Հայաստանում էներգետիկ անկախության հաստատմանը:
Փոքր ՀԷԿ-եր են համարվում մինչև 30 ՄՎտ ընդհանուր հզորությամբ բոլոր տիպի հիդրոէլեկտրակայանները:
Հայաստանում փոքր ՀԷԿ-երի (ՓՀԷԿ) կառուցման գործընթացը համարվում է որպես վերականգնվող էներգետիկայի ոլորտի զարգացման առաջատար ուղղություն:
Հանրապետությունում նախագծվող, կառուցվող և շահագործվող ՓՀԷԿ-երի մեծամասնությունը հանդիսանում է բնական ջրահոսքերի վրա տեղակայված դերիվացիոն տիպի կայաններ:
2017 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ էլ. էներգիա են արտադրել 178 փոքր ՀԷԿ-եր, որոնց գումարային դրվածքային հզորությունը կազմել է մոտ 328 ՄՎտ, իսկ Էլեկտրական էներգիայի փաստացի միջին տարեկան օգտակար առաքումը՝ 880 մլն.կվտժ: 2016թ. էլ. էներգիայի արտադրությունը փոքր ՀԷԿ-րի կողմից կազմել է շուրջ 957 մլն.կվտժ, որը Հայաստանում արտադրված ամբողջ էլ. էներգիայի (7315 մլն.կվտժ) մոտ 13% է:

Ըստ տրամադրված լիցենզիաների 2017 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ կառուցման փուլում են գտնվում ևս 39 ՓՀԷԿ, նախագծային մոտ 74 ՄՎտ գումարային հզորությամբ և 260 մլն.կվտժ էլ. էներգիայի տարեկան արտադրությամբ:

Комментариев нет:

Отправить комментарий